Kancelaria Radcy Prawnego
Artura Hebdy

 01
Kiedy sąd orzeka rozwód

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, sąd może orzec rozwód, jeżeli między małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia. Oznacza to, że ustały wszystkie trzy więzi łączące małżonków:

    więź duchowa — brak wzajemnego zaangażowania emocjonalnego,
    więź fizyczna — zaprzestanie współżycia,
    więź gospodarcza — prowadzenie osobnych gospodarstw domowych.

Rozkład musi mieć charakter trwały, czyli nie rokować powrotu do wspólnego pożycia, oraz zupełny — dotyczyć wszystkich trzech płaszczyzn jednocześnie.
Kiedy sąd nie orzeknie rozwodu: mimo rozkładu pożycia, rozwód nie zostanie orzeczony, jeżeli miałoby ucierpieć na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci, jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia (a drugi małżonek się nie zgadza — chyba że odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego), lub gdyby rozwód był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
02
Rodzaje rozwodu

Sposób prowadzenia sprawy — a więc jej długość, koszty i przebieg — zależy przede wszystkim od tego, czy małżonkowie zgadzają się co do winy za rozkład pożycia.
Bez orzekania o winie

    Najczęściej jedna, najwyżej dwie rozprawy
    Krótszy i prostszy pozew, bez postępowania dowodowego co do winy
    Sąd zwraca połowę opłaty sądowej po uprawomocnieniu wyroku
    Zalecany, gdy strony są zgodne co do dzieci i alimentów

Z orzekaniem o winie

    Postępowanie dowodowe — świadkowie, korespondencja, opinie
    Zwykle dłuższy i bardziej kosztowny proces
    Ma znaczenie przy późniejszych roszczeniach alimentacyjnych między małżonkami
    Sąd może orzec winę jednej strony, obu stron lub żadnej

Możliwy jest też wariant pośredni — rozwód za porozumieniem stron, w którym małżonkowie wspólnie ustalają zasady opieki nad dziećmi, kontaktów i podziału majątku jeszcze przed rozprawą, co istotnie skraca postępowanie.
03
Skutki wyroku rozwodowego

Orzekając rozwód, sąd rozstrzyga jednocześnie o kilku kwestiach dotyczących wspólnych małoletnich dzieci oraz — na wniosek stron — o majątku.
Władza rodzicielska i kontakty

Sąd określa, w jaki sposób rodzice będą sprawować władzę rodzicielską i utrzymywać kontakty z dzieckiem po rozwodzie. Jeśli rodzice przedstawią zgodny plan wychowawczy, a jest on zgodny z dobrem dziecka, sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom.
Alimenty na dzieci

Sąd ustala wysokość alimentów, jakie każdy z rodziców będzie łożył na utrzymanie i wychowanie wspólnych dzieci — proporcjonalnie do możliwości zarobkowych i majątkowych każdego z rodziców oraz usprawiedliwionych potrzeb dziecka.
Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd — na wniosek jednej ze stron — orzeka o sposobie korzystania z niego przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania po rozwodzie.
Podział majątku wspólnego

Rozwód znosi wspólność majątkową małżeńską. Sam podział majątku może, ale nie musi, nastąpić w wyroku rozwodowym — sąd dokona go na wniosek strony, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu; w przeciwnym razie sprawa toczy się osobno.
Nazwisko

Małżonek, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił nazwisko, może w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego powrócić do nazwiska noszonego przed ślubem — poprzez oświadczenie przed kierownikiem USC.
04
Jak przebiega postępowanie

    Złożenie pozwu — do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków (o ile choć jedno z nich nadal tam mieszka; w przeciwnym razie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego).
    Załączniki — odpis skrócony aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia wspólnych dzieci, dowód uiszczenia opłaty sądowej, ewentualnie dokumentacja dot. dochodów i majątku.
    Doręczenie pozwu stronie pozwanej i wyznaczenie terminu rozprawy.
    Rozprawa (jedna lub kilka) — przesłuchanie stron, ewentualnych świadków, analiza dowodów dotyczących winy i sytuacji dzieci.
    Wyrok — uprawomocnia się, jeśli żadna ze stron nie złoży apelacji w terminie dwóch tygodni od doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem (o ile takie uzasadnienie zostało wniosek złożony).

Czas trwania sprawy jest trudny do jednoznacznego określenia — sprawy bezsporne, bez dzieci, mogą zakończyć się na jednej rozprawie w ciągu kilku miesięcy, natomiast sprawy sporne, z walką o winę, dzieci lub majątek, mogą trwać nawet kilka lat.
05
Ile kosztuje rozwód

Podstawowym kosztem jest stała opłata sądowa od pozwu. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze opłaty według obowiązujących przepisów.
Rodzaj opłaty	Wysokość
Opłata sądowa od pozwu o rozwód	600 zł
Zwrot części opłaty przy rozwodzie bez orzekania o winie (na zgodny wniosek)	300 zł
Opłata skarbowa od pełnomocnictwa	17 zł
Wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku	100 zł
Podział majątku — wniosek sporny	1000 zł
Podział majątku — zgodny projekt podziału	300 zł

Opłatę sądową wnosi osoba składająca pozew. Dodatkowe koszty mogą wynikać z opinii biegłych, mediacji lub wynagrodzenia pełnomocnika — ich wysokość zależy od indywidualnego charakteru sprawy.
Zwolnienie z kosztów sądowych: osoby, których sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, mogą złożyć wniosek o częściowe lub całkowite zwolnienie z opłat, załączając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach.
06
Najczęściej zadawane pytania
Czy do rozwodu potrzebny jest adwokat lub radca prawny?

Czy można cofnąć pozew o rozwód?

Co się dzieje, jeśli jedna ze stron nie stawi się na rozprawę?

Czy separacja to to samo co rozwód?

Czy po rozwodzie można ubiegać się o alimenty dla siebie?

Treści zawarte na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej w rozumieniu przepisów prawa. Każda sprawa rozwodowa ma indywidualny charakter, dlatego przed podjęciem decyzji zalecamy konsultację z radcą prawnym lub adwokatem.